- หา Control Point เพื่อตั้งหลัก
ขั้นแรกในการสำรวจสำหรับสร้างถนนคือการหา Control Point หรือจุดบนพื้นดินที่จะใช้เป็นจุดอ้างอิงสำหรับงานสำรวจในส่วนที่เหลือ จุดพวกนี้สามารถหาได้ด้วยเครื่อง GPS ตามพิกัดบนแผนที่ หรือใช้กล้องโทเทิลในการกำหนดก็ได้เช่นกัน หลังจากที่ได้จุดอ้างอิงแล้วก็ทำเครื่องหมายไว้ทั้งบนพื้นดินและบนแผนที่ อย่าลืมใช้เครื่องหมายที่เป็นสากลอย่างเทปในงานสำรวจนะคะ (รายละเอียดอยู่ในบทความ ทำไมถึงใช้เทปธรรมดาในงานสำรวจไม่ได้?)
- วัดระดับดิน
เมื่อได้จุดอ้างอิงแล้ว ช่างสำรวจจะทำการวัดระดับความสูงและความลาดชันของที่ดินเพื่อกำหนดภูมิประเทศของพื้นที่ โดยข้อมูลที่ได้จะนำไปสร้างเป็นแบบจำลองภูมิประเทศในรูปแบบของภาพ 3D เจ้าแบบจำลองนี่แหละเป็นตัวกำหนดแนวของถนนที่เหมาะสมที่สุด ซึ่งคำนึงถึงปัจจัยต่างๆ เช่น ความลาดชัน ความโค้ง (ประเด็นนี้อยู่ในบทความ ทำไมถนนต้องมีทางโค้ง) และการหลีกเลี่ยงสิ่งกีดขวาง เป็นต้น
- เช็คสภาพและความแข็งแรงดิน
นอกจากนี้ ช่างสำรวจจะต้องดูสภาพของชั้นดินในตำแหน่งที่จะสร้างถนนด้วย ในขั้นนี้จะเก็บตัวอย่างไปทดสอบความแข็งแรงของดินเพื่อนำข้อมูลไปใช้ออกแบบโครงสร้างถนน รวมถึงระบบระบายน้ำ โดยส่วนนี้นี่แหละค่ะที่จะต้องทำงานร่วมกับนักธรณีวิทยา
- ทำแผนที่ระบบสาธารณูปโภคและสิ่งก่อสร้าง
สิ่งที่สำคัญอีกอย่างของงานสร้างถนนคือการทำแผนที่ระบบสาธารณูปโภคและสิ่งก่อสร้างเดิมที่มีอยู่ เช่น ท่อน้ำทิ้ง ท่อส่งน้ำประปา สะพาน อาคาร เป็นต้น แน่นอนว่าต้องเป็นหน้าที่ของช่างสำรวจและวิศวกรโยธาทำงานร่วมกัน ข้อมูลนี้จะนำไปใช้ออกแบบถนนเพื่อลดผลกระทบต่อระบบสาธาณูปโภคและโครงสร้างเดิมที่มีอยู่ รวมถึงเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้ถนนด้วย
- คำนวณหาเส้นทางสร้างถนน
ลังจากได้ข้อมูลทั้งหมดแล้วก็จะนำมาคำนวณหาเส้นทางที่จะสร้างถนน โดยจะวาดจุดเริ่มต้น จุดกึ่งกลาง และจุดสิ้นสุดของถนน รวมถึงออกแบบเส้นทางที่เป็นไปตามมาตรฐานก่อสร้าง เช่น รัศมีความโค้ง ความลาดชัน ความกว้างของถนน ที่เหมาะกับพื้นที่
- คำนวณวัสดุก่อสร้าง
ถือเป็นขั้นตอนสุดท้ายก่อนการลงมือสร้างจริง โดยจะนำข้อมูลทั้งความยาว ความกว้าง ความหนา ฯลฯ เรียกว่าทุกส่วนของถนนที่ได้จากงานสำรวจมาคำนวณหาวัสดุที่ใช้ก่อสร้าง เพื่อนำไปประเมินราคาก่อสร้างและทำเอกสารประกวดราคาสำหรับผู้รับเหมา ขั้นนี้จะเป็นการกำหนดงบประมาณการสร้างถนนคร่าวๆ ได้อีกด้วย
การสำรวจระหว่างและหลังสร้างถนน
การสำรวจก่อนสร้างถนนว่าสำคัญแล้ว การสำรวจระหว่างสร้างและหลังสร้างก็สำคัญไม่แพ้กัน เพื่อให้ถนนที่สร้างเป็นไปตามแบบและเผื่อเจอปัญหาจะได้แก้ไขได้ทันทีไม่ต้องรอให้รถวิ่งแล้วเกิดปัญหาทีหลัง ซึ่งแบบนั้นจะเสียทั้งเวลาและงบประมาณในการซ่อมแซมอีกมาก
หลังสร้างถนนเสร็จก็ต้องสำรวจอีกครั้งเพื่อเป็นการ Recheck ความถูกต้องตามแบบด้วยนะ ถนนจะได้พร้อมเปิดใช้งานและเกิดปัญหาน้อยที่สุด อีกทั้งการสำรวจนี้ยังเป็นการเก็บข้อมูลเผื่อใช้ในการซ่อมบำรุงถนนหลังการใช้งานอีกด้วย เช่น หลังสร้างเสร็จถนนมีระดับ +10 ม. เวลาผ่านไป 10 ปี วัดระดับถนนได้ +5 ม. นั่นแสดงว่าถนนมีการทรุดตัวไป 5 ม. จากนั้นจะใช้วิธีไหนซ่อมบำรุงก็สุดแล้วแต่วิศวกรจะหาวิธีกันเลยค่ะ
เกร็ดความรู้เล็กๆ น้อยๆ ในการสร้างถนนรวมถึงสะพานนั้น ทางหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องมีการเปิดทำประชาพิจารณ์สำรวจความเห็นชอบของชาวบ้านที่อาศัยแถวนั้นว่ายินดีหรือไม่ที่จะมีการก่อสร้างบริเวณนั้น ยกตัวอย่างกรณีที่จะสร้างสะพานข้ามแยกแห่งหนึ่ง (ขอไม่เอ่ยชื่อสถานที่) ซึ่งไม่สามารถสร้างได้เพราะชาวบ้านไม่เห็นด้วย โครงการนี้จึงพับไป